واریس واژن در بارداری: علت، علائم و درمان ایمن

بارداری یکی از خاص‌ترین دوره‌های زندگی زنان است و با تغییرات فیزیکی متعددی همراه می‌شود. در میان این تغییرات، مشکلی وجود دارد که کمتر به آن پرداخته می‌شود اما می‌تواند برای برخی مادران ناراحت‌کننده باشد: واریس واژن یا واریس ناحیۀ تناسلی. این عارضه معمولاً در سه‌ماهه سوم بارداری بیشتر دیده می‌شود و ممکن است با درد، تورم یا حس فشار در ناحیۀ واژن همراه باشد. با اینکه ظاهر رگ‌های برجسته ممکن است نگران‌کننده به نظر برسد، اغلب خطرناک نیست و می‌توان آن را با روش‌های ساده کنترل کرد. در این مطلب از دکتر فاطمه صالحی، به علت‌ها، نشانه‌ها، شیوه‌های تشخیص و راه‌های درمان ایمن واریس واژن در بارداری می‌پردازیم تا با آگاهی بیشتر، این دوران را با آرامش سپری کنید.

آفر ویژه دکتر فاطمه صالحی

دکتر فاطمه صالحی، متخصص پریناتولوژی با فوق تخصص در حوزه مراقبت و درمان زنان باردار و نوزادان، خدمات خود را در تهران ارائه می‌دهد. اکنون شما می‌توانید با ارتباط از طریق واتساپ، وی را جهت گرفتن وقت مشاوره ملاقات کرده و از تخفیف 10 درصد نیز بهره‌مند شوید. این فرصت را از دست ندهید و با تماس با دکتر فاطمه صالحی، به بهترین مشاوره و مراقبت برای مراقبت از سلامت شما و نوزادتان دست پیدا کنید.

بهترین متخصص زنان درتهران

دکتر فاطمه صالحی، متخصص زنان و زایمان با فلوشیپ پریناتولوژی (طب مادر و جنین)، یکی از پزشکان برجسته و با تجربه در حوزه تخصصی خود در تهران هستند. ایشان بیش از ۱۵ سال تجربه حرفه‌ای در زمینه پزشکی و درمان‌های تخصصی زنان و زایمان دارند و به عنوان یکی از متخصصین برجسته در این زمینه شناخته می‌شوند.

دکتر صالحی تحصیلات خود را در دانشگاه علوم پزشکی تهران آغاز کردند و موفق به دریافت مدرک پزشکی عمومی از این دانشگاه شدند. پس از آن، برای ادامه تحصیلات خود، تخصص زنان و زایمان را در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گذراندند. علاوه بر این، ایشان دوره فلوشیپ پریناتولوژی را نیز در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گذرانده‌اند که این دوره به ایشان توانایی ارائه مراقبت‌های ویژه در دوران بارداری، مراقبت‌های قبل و بعد از زایمان و درمان‌های خاص مربوط به بارداری‌های پرخطر را می‌دهد.

منظور از واریس واژن در بارداری چیست؟

واریس واژن در بارداری به حالتی گفته می‌شود که رگ‌های خونی ناحیۀ واژن یا اطراف آن به‌طور غیرعادی متسع و پیچ‌خورده می‌شوند. این اتفاق معمولاً در نتیجه افزایش حجم خون و فشار رحمِ در حال بزرگ شدن بر عروق لگن رخ می‌دهد. این مشکل اغلب در سه‌ماهه دوم و سوم دیده می‌شود و می‌تواند با علائمی مانند حس سنگینی، درد خفیف یا تورم در ناحیۀ تناسلی همراه باشد. هرچند واریس واژینال معمولاً خطر جدی ایجاد نمی‌کند و پس از زایمان به‌مرور برطرف می‌شود، اما ممکن است برای برخی زنان ناراحت‌کننده و استرس‌زا باشد.

علت واریس واژن در بارداری چیست؟

واریس واژن در بارداری حاصل مجموعه‌ای از تغییرات طبیعی بدن است که برای رشد و تغذیۀ جنین اتفاق می‌افتد. در این دوران، افزایش حجم خون، نوسانات هورمونی و فشار ناشی از بزرگ شدن رحم دست‌به‌دست هم می‌دهند و شرایطی ایجاد می‌کنند که بازگشت خون از وریدهای لگنی دشوارتر می‌شود. وقتی خون در این ناحیه تجمع پیدا کند، رگ‌های اطراف واژن ممکن است برجسته، متورم و پیچ‌خورده شوند.

از مهم‌ترین عوامل مؤثر در ایجاد این وضعیت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افزایش حجم خون: در بارداری حجم خون مادر به شکل قابل‌توجهی بیشتر می‌شود تا نیازهای جنین تأمین شود. این افزایش می‌تواند فشار بیشتری به سیاهرگ‌های لگنی وارد کرده و باعث گشاد شدن آن‌ها شود.
• تغییرات هورمونی: بالا رفتن سطح پروژسترون باعث شل‌تر شدن دیواره رگ‌ها می‌شود. این اتفاق اگرچه برای بارداری ضروری است، اما احتمال اتساع غیرطبیعی وریدها را افزایش می‌دهد.
• فشار رحم در حال رشد: بزرگ شدن رحم به‌مرور جریان طبیعی خون در لگن را محدود می‌کند و زمینه را برای ایجاد یا تشدید واریس فراهم می‌سازد.
• زمینه‌های فردی و ژنتیکی: سابقۀ خانوادگی واریس، بارداری‌های متعدد، نشستن یا ایستادن طولانی‌مدت و کم‌تحرکی نیز می‌توانند خطر بروز این مشکل را بیشتر کنند.

به‌طور کلی، واریس واژن در بارداری عارضه‌ای نسبتاً شایع است که معمولاً خطرناک نیست و ریشه در تغییرات فیزیولوژیک این دوران دارد. آگاهی از علت‌ها به مادر کمک می‌کند این وضعیت را بهتر درک کرده و آن را با آرامش بیشتری مدیریت کند.

عوارض و خطرات واریس واژن در بارداری چیست؟

واریس واژن در بارداری معمولاً یک مشکل موقتی و کم‌خطر است، اما می‌تواند با ناراحتی جسمی یا نگرانی ذهنی همراه باشد. این عارضه به‌ندرت باعث پیامدهای جدی می‌شود، بااین‌حال در موارد شدید ممکن است روی کیفیت زندگی روزمره یا تصمیم‌گیری درباره نوع زایمان اثر بگذارد. آشنایی با عوارض احتمالی، به مادران کمک می‌کند مراقبت آگاهانه‌تری داشته باشند و در صورت نیاز به‌موقع با پزشک مشورت کنند.

مهم‌ترین پیامدهای احتمالی واریس واژن در بارداری عبارت‌اند از:

• درد و ناراحتی موضعی: ممکن است احساس فشار، درد، تیر کشیدن یا خارش در ناحیۀ واژن و کشالۀ ران ایجاد شود؛ به‌خصوص هنگام ایستادن طولانی، فعالیت بدنی یا رابطۀ جنسی.
• تورم و حس سنگینی در لگن: در موارد شدید، تورم می‌تواند نشستن یا راه رفتن را سخت‌تر کند و معمولاً در پایان روز یا ماه‌های پایانی بارداری بیشتر می‌شود.
• افزایش اضطراب یا کاهش اعتمادبه‌نفس: تغییر ظاهر ناحیۀ تناسلی و نگرانی درباره زایمان ممکن است بر روحیه مادر اثر منفی بگذارد.
• تأثیر بر انتخاب روش زایمان: در موارد نادر، نگرانی از خون‌ریزی در زایمان طبیعی ممکن است پزشک را به سمت سزارین هدایت کند؛ هرچند بسیاری از زنان با وجود واریس، زایمان طبیعی بی‌مشکل دارند.
• احتمال بسیار کم ترومبوز: در شرایط نادر ممکن است لخته خون در رگ‌های واریسی ایجاد شود که نیازمند بررسی فوری پزشکی است.

در مجموع، واریس واژن اغلب آزاردهنده اما بی‌خطر است. دانستن عوارض احتمالی به مادر کمک می‌کند مراقبت بیشتری از خود داشته باشد و در صورت مشاهده علائم غیرعادی یا شدید، بدون تأخیر به پزشک مراجعه کند.

علائم واریس واژن در بارداری چیست؟

شدت و نوع علائم واریس واژن در بارداری در زنان مختلف یکسان نیست و می‌تواند از حالت خفیف تا آزاردهنده متغیر باشد. بعضی از مادران هیچ نشانه واضحی تجربه نمی‌کنند و این مشکل فقط هنگام معاینه پزشکی مشخص می‌شود، در حالی‌که برخی دیگر با ناراحتی یا تغییرات ظاهری روبه‌رو می‌شوند. این نشانه‌ها معمولاً از سه‌ماهه دوم یا سوم ظاهر می‌شوند و اغلب در پایان روز یا بعد از ایستادن طولانی شدیدتر می‌گردند.

رایج‌ترین علائم شامل موارد زیر است:

• برجستگی یا تورم قابل مشاهده در واژن: رگ‌هایی با رنگ آبی یا بنفش که متورم و پیچ‌خورده به نظر می‌رسند و ممکن است روی لب‌های واژن، کشاله ران یا اطراف باسن دیده شوند.
• احساس سنگینی یا فشار در لگن: بسیاری از زنان این حالت را شبیه حس کشیدگی یا افتادگی در ناحیه واژن توصیف می‌کنند، به‌خصوص پس از نشستن یا ایستادن طولانی.
• درد یا سوزش ناحیه تناسلی: درد می‌تواند خفیف تا تیرکشنده باشد و هنگام فعالیت، رابطۀ جنسی یا بعد از اجابت مزاج بیشتر شود.
• خارش یا تحریک پوستی: در برخی موارد پوست ناحیۀ درگیر ممکن است دچار خارش، حساسیت یا قرمزی شود که ناشی از فشار روی رگ‌های سطحی است.

• خون‌ریزی خفیف یا ترشح غیرمعمول: در موارد نادر و شدید، فشار وارده بر رگ‌های خونی ممکن است به خون‌ریزی خفیف یا ترشح خونی از واژن منجر شود، که نیازمند بررسی فوری پزشکی است.

علائم واریس واژن ممکن است ناراحت‌کننده باشد اما معمولاً خطرناک نیست. با این حال، آشنایی با نشانه‌های آن به مادر کمک می‌کند تا بهتر از خود مراقبت کند و در صورت بروز علائم نگران‌کننده، با پزشک مشورت کند تا اقدامات لازم در زمان مناسب انجام شود.

چه زمانی از پزشک کمک بگیریم؟

در اغلب موارد، واریس واژن در بارداری یک مشکل خوش‌خیم است و با مراقبت‌های ساده قابل‌کنترل است. بااین‌حال، اگر علائم غیرعادی یا شدید ظاهر شود، بررسی پزشکی اهمیت پیدا می‌کند. مراجعه به پزشک در چنین شرایطی کمک می‌کند از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود و مادر راهنمایی ایمن و مناسب دریافت کند.

در شرایط زیر بهتر است حتماً با پزشک مشورت کنید:

• درد شدید یا مداوم در ناحیۀ واژن یا لگن: اگر درد با استراحت و اقدامات حمایتی کاهش پیدا نکند، نیاز به بررسی تخصصی دارد.
• تورم یک‌طرفه همراه با حساسیت یا گرمی: این وضعیت می‌تواند نشانه وجود لخته خون باشد و باید فوری ارزیابی شود.
• خون‌ریزی واژینال: هر نوع خون‌ریزی، به‌خصوص اگر با درد یا علائم دیگر همراه باشد، نیازمند بررسی فوری است.
• تغییر ناگهانی در اندازه یا رنگ واریس: بزرگ شدن سریع یا تغییر رنگ غیرعادی ممکن است نشان‌دهندۀ اختلال در جریان خون باشد.
• علائم عفونت: تب، ترشح غیرطبیعی یا خارش شدید می‌تواند نشانه عفونت باشد و به درمان نیاز دارد.

اگرچه بیشتر موارد واریس واژن در بارداری بدون مشکل جدی طی می‌شود، توجه به نشانه‌های هشداردهنده و مراجعه به‌موقع به پزشک، از عوارض احتمالی پیشگیری می‌کند و به مادر احساس اطمینان بیشتری می‌دهد.

برای دریافت توضیحات کامل‌تر و مشاوره تخصصی در مورد واریس واژن در بارداری و همچنین سایر سوالات مرتبط با سلامت زنان و زایمان، می‌توانید از طریق واتساپ با دکتر فاطمه صالحی در ارتباط باشید. دکتر صالحی با بیش از ۱۵ سال تجربه در حوزه زنان، زایمان و پریناتولوژی (طب مادر و جنین)، آماده ارائه راهنمایی‌های دقیق و علمی در این زمینه هستند. ارتباط با ایشان از طریق واتساپ این امکان را فراهم می‌کند تا در سریع‌ترین زمان ممکن، پاسخ سوالات خود را دریافت کنید و از توصیه‌های یک متخصص برجسته بهره‌مند شوید. برای اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره، لطفاً از طریق شماره واتساپ مطب با دکتر صالحی تماس حاصل فرمایید.

تشخیص واریس واژن در بارداری چگونه است؟

تشخیص واریس واژن در دوران بارداری معمولاً با بررسی نشانه‌ها و گفت‌وگو درباره وضعیت مادر شروع می‌شود. در بسیاری از موارد، پزشک با یک معاینۀ ساده می‌تواند این مشکل را شناسایی کند، اما اگر نیاز به بررسی دقیق‌تر باشد، از روش‌های تصویربرداری کمک گرفته می‌شود. هدف از این ارزیابی‌ها مشخص کردن شدت درگیری رگ‌ها و انتخاب مناسب‌ترین شیوه مراقبت یا درمان است.

روش‌های رایج برای تشخیص این عارضه عبارت‌اند از:

• معاینۀ بالینی توسط متخصص زنان: مشاهده و بررسی ناحیۀ تناسلی برای تشخیص تورم، تغییر رنگ یا برجستگی غیرطبیعی رگ‌ها.
• گرفتن شرح حال دقیق: پرسش درباره شدت درد، زمان شروع علائم، سابقۀ خانوادگی و علائم همراه.
• سونوگرافی داپلر: روشی غیرتهاجمی برای بررسی جریان خون، تشخیص برگشت خون در وریدها یا احتمال وجود لخته.
• MRI لگن (در موارد خاص): در شرایط پیچیده برای بررسی دقیق‌تر وضعیت رگ‌های لگنی استفاده می‌شود.

تشخیص درست و به‌موقع واریس واژن کمک می‌کند پزشک تصمیم درمانی مناسب‌تری بگیرد و در عین حال به مادر آرامش خاطر بیشتری بدهد. استفاده از معاینه بالینی و تصویربرداری‌های ایمن، امکان ارزیابی دقیق مشکل و پیشگیری از عوارض احتمالی را فراهم می‌کند.

درمان واریس واژن در بارداری چگونه است؟

درمان واریس واژن در بارداری بیشتر با هدف کاهش ناراحتی و کنترل علائم انجام می‌شود، نه حذف کامل رگ‌های واریسی؛ زیرا این مشکل در بسیاری از موارد بعد از زایمان خودبه‌خود فروکش می‌کند. انتخاب روش مناسب به شدت علائم و میزان تأثیر آن بر زندگی روزمره مادر بستگی دارد. تمرکز اصلی درمان روی کم کردن فشار وریدی، تسکین درد و جلوگیری از پیشرفت عارضه است.

راهکارهای ایمن و کاربردی برای مدیریت این وضعیت شامل موارد زیر است:

• استفاده از لباس‌های فشاری مخصوص بارداری: شورت‌های وریدی یا گن‌های حمایتی به بهبود گردش خون و کاهش فشار روی رگ‌های ناحیۀ لگن کمک می‌کنند.
• بهبود بازگشت خون از پاها: بالا نگه داشتن پاها هنگام استراحت می‌تواند تورم را کمتر کند و جریان خون را تسهیل کند.
• تغییر وضعیت بدن به‌صورت منظم: پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی و استراحت بین فعالیت‌ها فشار روی رگ‌های لگنی را کاهش می‌دهد.
• کمپرس سرد: گذاشتن کمپرس خنک روی ناحیۀ درگیر می‌تواند به‌طور موقت درد و التهاب را آرام کند.
• فعالیت بدنی ملایم: پیاده‌روی یا شنا به بهبود گردش خون کمک می‌کند و مانع تشدید واریس می‌شود.
• رژیم غذایی پرفیبر: پیشگیری از یبوست اهمیت زیادی دارد، چون یبوست فشار داخل لگن را افزایش می‌دهد.
• فیزیوتراپی تخصصی کف لگن: تمرین‌های هدفمند می‌توانند فشار وارد بر وریدها را کمتر کنند.

در اغلب موارد نیازی به درمان دارویی یا روش‌های تهاجمی نیست و با همین اقدامات حمایتی می‌توان وضعیت را کنترل کرد. مهم‌ترین نکته، اجرای منظم این مراقبت‌ها و مراجعه به پزشک در صورت تشدید علائم است تا مادر بارداری راحت‌تر و ایمن‌تری را تجربه کند.

آیا واریس واژن بعد از بارداری از بین می‌رود؟

در بیشتر زنان، واریس واژن بعد از زایمان به‌صورت طبیعی و تدریجی کاهش پیدا می‌کند و معمولاً به درمان خاصی نیاز ندارد. با کوچک شدن رحم و متعادل شدن هورمون‌ها، فشار روی رگ‌های لگنی کمتر می‌شود و گردش خون به حالت عادی برمی‌گردد؛ در نتیجه رگ‌های متورم نیز به‌مرور جمع می‌شوند. اغلب مادران طی حدود ۴ تا ۶ هفته پس از زایمان بهبود قابل‌توجهی احساس می‌کنند. بااین‌حال، در موارد نادر ممکن است واریس باقی بماند یا دوباره ظاهر شود که در این صورت بررسی و پیگیری پزشکی توصیه می‌شود.

آیا می‌توان از واریس واژن در بارداری پیشگیری کرد؟

با اینکه واریس واژن در بارداری عمدتاً ناشی از تغییرات طبیعی بدن است، رعایت چند نکته ساده می‌تواند به کاهش احتمال بروز آن یا کنترل شدت علائم کمک کند. هدف این اقدامات، بهبود جریان خون، کاهش فشار روی رگ‌های لگنی و جلوگیری از تجمع خون در ناحیۀ واژن است.

روش‌های مؤثر برای پیشگیری از واریس واژن شامل موارد زیر می‌شوند:

• پوشیدن لباس‌های حمایتی مناسب برای بهبود گردش خون و کاهش فشار روی رگ‌ها؛
• خودداری از نشستن یا ایستادن طولانی‌مدت و تغییر وضعیت بدن به‌صورت منظم؛
• بالا نگه‌داشتن لگن هنگام استراحت برای کمک به بازگشت خون از ناحیۀ پایینی بدن؛
• ورزش سبک و منظم مانند پیاده‌روی یا شنا برای تسهیل جریان خون؛
• رعایت رژیم غذایی سالم و پرفیبر برای پیشگیری از یبوست و کاهش فشار روی لگن؛
• اجتناب از پوشیدن لباس‌های تنگ که می‌توانند گردش خون را محدود کنند.

در مجموع، اگرچه نمی‌توان به‌طور کامل از بروز واریس واژن جلوگیری کرد، اما با رعایت این اقدامات پیشگیرانه می‌توان احتمال آن را کاهش داد و از ناراحتی‌های ناشی از واریس در بارداری پیشگیری کرد.

آیا واریس واژن در بارداری خطرناک است؟

کلام آخر

واریس واژن یکی از مشکلات نسبتاً شایع اما کمتر شناخته‌شده دوران بارداری است که با شناخت صحیح، تشخیص به‌موقع و رعایت نکات مراقبتی می‌توان آن را به‌خوبی کنترل کرد. هرچند این عارضه معمولاً بی‌خطر است و پس از زایمان برطرف می‌شود، اما در صورت شدت گرفتن علائم یا ایجاد اختلال در زندگی روزمره، مراجعه به پزشک و دریافت راهنمایی تخصصی اهمیت زیادی دارد.

در پایان، حفاظت از سلامت زنان و جنین‌ها برای من به عنوان یک پزشک جراح متخصص زنان و زایمان، یک تعهد عظیم محسوب می‌شود. هدف من ایجاد تجربه‌های ایمن و مطمئن برای هر زن باردار و خانواده‌اش است. در این مسیر، با اطمینان و اعتماد متقابل، هر روز به نقش جذاب و حیاتی که برای سلامت و خوشبختی زنان و خانواده‌ها ایفا می‌کنم، پیش می‌روم. اگر سوال یا نگرانی دارید، همیشه در دسترس هستم تا شما را راهنمایی کنم و حمایت کنم.

با سپاس از شما و آرزوی بهترین‌ها برای سلامتی و شادی برای شما