کاندوم زنانه یا کاندوم داخلی، یکی از روشهای غیرهورمونی پیشگیری از بارداری است که میتواند همزمان خطر انتقال برخی عفونتهای مقاربتی را نیز کاهش دهد. این وسیله پیش از رابطه جنسی داخل واژن قرار میگیرد و با ایجاد یک سد فیزیکی، از ورود مایع منی و اسپرم به دستگاه تناسلی زن جلوگیری میکند.
با وجود مزایای کاندوم زنانه، بسیاری از افراد هنوز با شکل ظاهری، روش استفاده و میزان اثربخشی آن آشنا نیستند. برخی تصور میکنند این وسیله مانند دیافراگم روی دهانه رحم نصب میشود؛ بعضی دیگر درباره احتمال جابهجایی، حساسیت یا تأثیر آن بر کیفیت رابطه سؤال دارند. شناخت درست این روش به شما کمک میکند با توجه به شرایط جسمی، نیازهای پیشگیری و راحتی خود تصمیم بگیرید.
در این مقاله برای وبسایت دکتر فاطمه صالحی، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ فوق تخصصی طب مادر و جنین در تهران، کاربرد کاندوم زنانه، روش صحیح قرار دادن و خارج کردن آن، مزایا و محدودیتها، تفاوت آن با سایر روشهای جلوگیری و اقدامات لازم در صورت پارگی یا نشت را بهطور کامل بررسی میکنیم.

آفر ویژه دکتر فاطمه صالحی
دکتر فاطمه صالحی، متخصص پریناتولوژی با فوق تخصص در حوزه مراقبت و درمان زنان باردار و نوزادان، خدمات خود را در تهران ارائه میدهد. اکنون شما میتوانید با ارتباط از طریق واتساپ، وی را جهت گرفتن وقت مشاوره ملاقات کرده و از تخفیف 10 درصد نیز بهرهمند شوید. این فرصت را از دست ندهید و با تماس با دکتر فاطمه صالحی، به بهترین مشاوره و مراقبت برای مراقبت از سلامت شما و نوزادتان دست پیدا کنید.
بهترین متخصص زنان درتهران
دکتر فاطمه صالحی، متخصص زنان و زایمان با فلوشیپ پریناتولوژی (طب مادر و جنین)، یکی از پزشکان برجسته و با تجربه در حوزه تخصصی خود در تهران هستند. ایشان بیش از ۱۵ سال تجربه حرفهای در زمینه پزشکی و درمانهای تخصصی زنان و زایمان دارند و به عنوان یکی از متخصصین برجسته در این زمینه شناخته میشوند.
دکتر صالحی تحصیلات خود را در دانشگاه علوم پزشکی تهران آغاز کردند و موفق به دریافت مدرک پزشکی عمومی از این دانشگاه شدند. پس از آن، برای ادامه تحصیلات خود، تخصص زنان و زایمان را در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گذراندند. علاوه بر این، ایشان دوره فلوشیپ پریناتولوژی را نیز در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گذراندهاند که این دوره به ایشان توانایی ارائه مراقبتهای ویژه در دوران بارداری، مراقبتهای قبل و بعد از زایمان و درمانهای خاص مربوط به بارداریهای پرخطر را میدهد.
کاندوم زنانه یا کاندوم داخلی چیست؟
کاندوم زنانه یک پوشش نرم، انعطافپذیر و کیسهمانند است که در مدلهای رایج، یک انتهای بسته و یک انتهای باز دارد. این پوشش داخل واژن قرار میگیرد و حلقه بیرونی آن خارج از بدن باقی میماند.
برخلاف کاندوم مردانه که روی آلت تناسلی قرار میگیرد، کاندوم داخلی دیواره واژن را میپوشاند. هنگام رابطه، آلت تناسلی باید وارد فضای داخل این پوشش شود تا مایع منی درون آن باقی بماند.
بیشتر مدلهای رایج کاندوم زنانه از مواد مصنوعی مانند نیتریل یا پلیاورتان ساخته میشوند، هرچند بعضی محصولات ممکن است لاتکس داشته باشند. به همین دلیل، نباید تصور کرد همه کاندومهای داخلی جنس یکسانی دارند؛ بررسی توضیحات روی بستهبندی ضروری است.
کاندوم زنانه هورمون ندارد، تخمکگذاری را متوقف نمیکند و باعث تغییر دائمی در باروری نمیشود. اثر آن به ایجاد مانع فیزیکی در همان رابطهای وابسته است که وسیله بهدرستی استفاده میشود.
کاندوم زنانه چه شکلی است؟
در بسیاری از مدلها، دو حلقه انعطافپذیر در دو انتهای پوشش وجود دارد:
- حلقه داخلی: در انتهای بسته قرار دارد و به وارد کردن و ثابت ماندن کاندوم داخل واژن کمک میکند.
- حلقه خارجی: در انتهای باز قرار دارد و باید بیرون از واژن باقی بماند تا دهانه پوشش باز بماند.
حلقه داخلی در بخش عمقی واژن قرار میگیرد و حلقه خارجی بخشی از ناحیه اطراف ورودی واژن را میپوشاند. تمام کاندوم نباید به داخل واژن رانده شود.
کاندوم زنانه معمولاً از کاندوم مردانه گشادتر به نظر میرسد، زیرا برای پوشاندن فضای داخلی واژن طراحی شده است، نه چسبیدن به آلت تناسلی. این تفاوت ظاهری به معنای نامناسب بودن اندازه آن نیست.
طراحی محصولات مختلف ممکن است تفاوت داشته باشد؛ بنابراین آموزش عمومی باید همراه با مطالعه راهنمای همان محصول باشد.
کاندوم زنانه چگونه از بارداری جلوگیری میکند؟
در رابطه واژینال بدون روش پیشگیری، اسپرم میتواند از واژن وارد دهانه رحم شود و به سمت رحم و لولههای رحمی حرکت کند. اگر شرایط مناسب باشد، احتمال لقاح و بارداری وجود دارد.
کاندوم زنانه با نگهداشتن مایع منی درون پوشش خود، مانع تماس آن با محیط واژن میشود. برای حفظ این اثر، پوشش باید از پیش از تماس تناسلی تا پایان رابطه در جای درست قرار داشته باشد.
اگر آلت تناسلی بهجای ورود به داخل کاندوم، بین پوشش و دیواره واژن قرار بگیرد، محافظت مورد انتظار ایجاد نمیشود. همچنین پارگی، نشت یا راندهشدن حلقه خارجی به داخل واژن میتواند احتمال شکست روش را افزایش دهد.
کاندوم زنانه اسپرم را از بین نمیبرد و نباید آن را وسیلهای حاوی داروی ضدبارداری یا اسپرمکش دانست. عملکرد اصلی آن، ایجاد سد فیزیکی است.
میزان اثربخشی کاندوم زنانه چقدر است؟
برای بیان اثربخشی کاندوم زنانه باید میان «استفاده کاملاً صحیح» و «استفاده معمول» تفاوت گذاشت.
در استفاده کاملاً صحیح و در تمام دفعات رابطه، اثربخشی کاندوم زنانه برای پیشگیری از بارداری حدود ۹۵ درصد در طول یک سال است. یعنی از هر ۱۰۰ نفری که یک سال فقط به این روش و بهشکل کاملاً صحیح تکیه میکنند، حدود ۵ نفر ممکن است باردار شوند.
در استفاده معمول، اثربخشی حدود ۷۹ درصد است. یعنی از هر ۱۰۰ نفر استفادهکننده در طول یک سال، حدود ۲۱ نفر ممکن است باردار شوند. استفاده معمول، خطاهایی مانند استفادهنکردن در بعضی روابط، قرار دادن نادرست یا جابهجایی پوشش را نیز در بر میگیرد.
این درصدها مربوط به یک سال استفاده هستند؛ نه اینکه احتمال بارداری در هر بار رابطه ۵ یا ۲۱ درصد باشد. همچنین این اعداد، میزان محافظت در برابر عفونتهای مقاربتی را نشان نمیدهند.
اگر جلوگیری از بارداری برای شما اهمیت بسیار زیادی دارد، میتوانید درباره استفاده از کاندوم زنانه همراه با یک روش مؤثر دیگر، مانند قرص مناسب یا وسیله داخلرحمی، با پزشک مشورت کنید.

کاندوم زنانه برای چه کسانی مناسب است؟
بیشتر افراد میتوانند از کاندوم زنانه استفاده کنند. مناسب بودن آن به راحتی فرد، جنس محصول، مهارت استفاده و میزان محافظت مورد نیاز بستگی دارد.
این روش میتواند برای افراد زیر انتخاب قابل بررسی باشد:
- کسانی که روش پیشگیری بدون هورمون میخواهند.
- افرادی که علاوه بر جلوگیری از بارداری، به کاهش خطر عفونتهای مقاربتی نیاز دارند.
- زنانی که میخواهند نقش مستقیمتری در استفاده از روش محافظتی داشته باشند.
- افرادی که شریک جنسی آنها استفاده از کاندوم مردانه را دشوار یا ناراحتکننده میداند.
- زوجهایی که با اندازه یا نحوه استفاده از کاندوم مردانه مشکل دارند.
- کسانی که به لاتکس طبیعی حساسیت دارند و محصول غیرلاتکسی مناسب انتخاب میکنند.
- افرادی که میخواهند وسیله پیشگیری را پیش از شروع رابطه قرار دهند.
کاندوم زنانه ممکن است برای زوجهایی که مشکل حفظ نعوظ، استفاده از کاندوم مردانه را دشوار میکند نیز کاربرد داشته باشد؛ زیرا قرار دادن آن داخل واژن به نعوظ وابسته نیست. البته این وسیله درمان اختلال نعوظ محسوب نمیشود.
برای انتخاب میان روشهای مختلف، میتوانید درباره سابقه پزشکی، برنامه بارداری و نیازهای پیشگیری خود با دکتر فاطمه صالحی مشورت کنید.
چه کسانی پیش از استفاده به بررسی بیشتری نیاز دارند؟
کاندوم زنانه محدودیتهای پزشکی بسیاری از روشهای هورمونی را ندارد، اما این به معنای مناسب بودن بدون استثنای آن برای همه افراد نیست.
اگر به جنس پوشش یا مواد روانکننده حساسیت دارید، باید محصول دیگری انتخاب کنید. حساسیت ممکن است به لاتکس، مواد افزودنی یا ترکیبات روانکننده مربوط باشد.
همچنین در صورت وجود درد هنگام دخول، انقباض غیرارادی عضلات واژن، خونریزی نامشخص، زخم تناسلی یا درد و سوزش مداوم، ابتدا علت مشکل باید بررسی شود. قرار دادن وسیله با فشار، راهحل این شرایط نیست.
پس از زایمان، جراحی زنان یا در شرایطی که پزشک رابطه جنسی یا ورود وسیله به واژن را موقتاً منع کرده است، استفاده از کاندوم زنانه این محدودیت را برطرف نمیکند.
انواع کاندوم زنانه و تفاوت جنس آنها
کاندومهای داخلی در همه کشورها با مدلها و مجوزهای یکسان عرضه نمیشوند. مهمترین نکته، انتخاب محصول معتبر با کاربرد مشخص و دستورالعمل روشن است.
مدل قدیمی افسی۱
افسی۱ از مدلهای اولیه شناختهشده کاندوم زنانه بود که پوشش آن از پلیاورتان ساخته میشد. این محصول در معرفی و توسعه کاندومهای داخلی نقش داشت و بعدها مدلهای دیگری با مواد متفاوت عرضه شدند.
شناخت نام یک مدل قدیمی، دلیل کافی برای خرید محصولی با همان عنوان نیست. اصالت، تاریخ مصرف و مجوز عرضه محصولی که واقعاً در دسترس شماست اهمیت بیشتری دارد.
مدل افسی۲
افسی۲ یکی از مدلهای شناختهشده کاندوم زنانه است که مجوز سازمان غذا و داروی آمریکا را دارد. پوشش و حلقه خارجی آن از نیتریل ساخته شده و فاقد لاتکس طبیعی است.
این محصول بهصورت روانشده عرضه میشود. برای افراد حساس به لاتکس طبیعی میتواند گزینه قابل بررسی باشد، اما همچنان باید احتمال حساسیت به سایر ترکیبات آن را در نظر گرفت.
محصولات با طراحی متفاوت یا لباسزیرمانند
ممکن است با محصولاتی با عنوان کاندوم بیکینی یا طراحیهای متصل به لباس زیر روبهرو شوید. شکل ظاهری یا نام تجاری، بهتنهایی نشاندهنده اثربخشی تأییدشده آنها نیست.
پیش از خرید چنین محصولاتی باید مشخص شود که آیا برای پیشگیری از بارداری یا کاهش انتقال عفونتها ارزیابی و مجوز معتبر دارند یا خیر. نمیتوان درصد اثربخشی مدلهای بررسیشده کاندوم زنانه را به هر محصول مشابه تعمیم داد.
فواید و مزایای کاندوم زنانه
۱. پیشگیری از بارداری بدون مصرف هورمون
کاندوم زنانه حاوی استروژن یا پروژستین نیست؛ بنابراین عوارض وابسته به این هورمونها را ندارد. برای کسی که روش غیرهورمونی میخواهد، این ویژگی میتواند مهم باشد.
بااینحال، غیرهورمونی بودن به معنای مؤثرتر بودن از همه روشهای هورمونی نیست. انتخاب روش باید با توجه به اثربخشی، وضعیت سلامت، راحتی و ترجیح فرد انجام شود.
۲. کاهش خطر برخی عفونتهای مقاربتی
استفاده صحیح و مداوم از کاندوم زنانه میتواند تماس مخاط با مایعات بدن را کاهش دهد و به پیشگیری از انتقال برخی عفونتهای مقاربتی کمک کند.
این محافظت کامل نیست و به نوع عفونت، محل تماس و درست استفاده کردن از وسیله بستگی دارد. واکسیناسیون هپاتیت ب و ویروس پاپیلومای انسانی، آزمایشهای لازم و گفتوگو درباره سلامت جنسی همچنان اهمیت دارند.
۳. کمک به کاهش خطر انتقال اچآیوی
کاندوم زنانه میتواند بخشی از برنامه کاهش خطر انتقال اچآیوی باشد. بااینحال، شواهد مربوط به میزان محافظت آن محدودتر از کاندوم مردانه است و نباید درصد اثربخشی پیشگیری از بارداری را به پیشگیری از این ویروس نسبت داد.
در افرادی که مواجهه مکرر یا پرخطر دارند، پزشک ممکن است روشهای تکمیلی پیشگیری را نیز مطرح کند.
۴. امکان قرار دادن پیش از رابطه
بعضی محصولات را میتوان پیش از شروع رابطه داخل واژن قرار داد. این ویژگی ممکن است وقفه هنگام رابطه را کمتر کند.
زمان مجاز در محصولات و دستورالعملهای مختلف یکسان نیست. برخی راهنماهای عمومی تا ۸ ساعت پیش از رابطه را ذکر میکنند، اما باید زمان درجشده در راهنمای همان محصول را رعایت کنید؛ این عدد برای همه برندها قابل تعمیم نیست.
۵. استقلال بیشتر در انتخاب روش محافظتی
استفاده از کاندوم زنانه به زن امکان میدهد در انتخاب و اجرای روش محافظتی نقش مستقیمتری داشته باشد. با وجود این، همکاری شریک جنسی برای ورود درست آلت به داخل پوشش و جلوگیری از جابهجایی آن همچنان لازم است.
مسئولیت پیشگیری از بارداری و مراقبت از سلامت جنسی بهتر است میان هر دو طرف مشترک باشد.
۶. عدم وابستگی به نعوظ برای قرار دادن وسیله
برخلاف کاندوم مردانه، قرار دادن کاندوم زنانه نیازمند نعوظ نیست. این ویژگی ممکن است برای بعضی زوجها استفاده از روش محافظتی را آسانتر کند.
۷. برگشتپذیری سریع
پس از کنار گذاشتن کاندوم زنانه، تأخیر ناشی از خود این روش در بازگشت باروری انتظار نمیرود. این وسیله اثری دائمی بر تخمدانها، رحم یا لولههای رحمی ندارد.
۸. تجربه متفاوت از نظر احساس رابطه
برخی افراد با کاندوم زنانه احساس راحتی بیشتری دارند. حلقه خارجی نیز ممکن است در بعضی افراد با تحریک ناحیه بیرونی تناسلی همراه باشد.
در مقابل، بعضی افراد حلقهها یا حرکت پوشش را ناخوشایند میدانند. بنابراین افزایش لذت جنسی، مزیتی قطعی و همگانی نیست و به تجربه و ترجیح دو طرف بستگی دارد.
آیا کاندوم زنانه از عفونت قارچی و باکتریایی واژن جلوگیری میکند؟
نباید کاندوم زنانه را روش قطعی پیشگیری یا درمان عفونت قارچی واژن دانست. عفونت قارچی معمولاً در نتیجه رشد بیشازحد قارچهای موجود در بدن ایجاد میشود و مانند بسیاری از عفونتهای مقاربتی عمل نمیکند.
واژینوز باکتریایی نیز با تغییر تعادل میکروبهای واژن ارتباط دارد. رابطه جنسی، شریک جدید و استفادهنکردن از کاندوم میتوانند با احتمال بروز آن ارتباط داشته باشند، اما این موضوع به معنای تضمین پیشگیری با کاندوم داخلی نیست.
کاندوم زنانه تماس واژن با مایع منی را کاهش میدهد، ولی ادعای «جلوگیری از تمام عفونتهای واژن» درباره آن درست نیست. اگر ترشح غیرمعمول، بوی نامطبوع، خارش یا سوزش دارید، علت باید بررسی شود.
معایب و عوارض احتمالی کاندوم زنانه
۱. نیاز به یادگیری و تمرین
قرار دادن کاندوم زنانه ممکن است در دفعات اول کمی دشوار باشد. شناخت حلقه داخلی و خارجی، جلوگیری از پیچخوردگی و هدایت درست آلت به داخل پوشش به آموزش نیاز دارد.
میتوانید پیش از استفاده در رابطه، راهنمای محصول را بخوانید و با نحوه قرارگیری آن آشنا شوید. وسیلهای که برای تمرین استفاده شده و احتمال آسیب یا آلودگی دارد، نباید دوباره مصرف شود.
۲. احتمال سوزش یا حساسیت
خارش، سوزش، قرمزی یا درد ممکن است به حساسیت، خشکی، اصطکاک یا قرارگیری نامناسب مربوط باشد. اگر علائم تکرار میشوند، بررسی پزشکی و انتخاب محصول سازگارتر کمککننده است.
همه کاندومهای زنانه لاتکس ندارند؛ بنابراین هر حساسیتی را نباید به لاتکس نسبت داد.
۳. احتمال پارگی، لغزش یا نشت
باز کردن بسته با ناخن تیز، استفاده از روانکننده ناسازگار، ورود نادرست آلت یا جابهجایی پوشش میتواند باعث شکست روش شود.
در صورت پارگی یا نشت، ممکن است بررسی نیاز به پیشگیری اورژانسی از بارداری و ارزیابی عفونتهای مقاربتی لازم باشد.
۴. اثربخشی کمتر از بعضی روشهای پیشگیری
کاندوم زنانه در استفاده معمول برای پیشگیری از بارداری از روشهایی مانند وسیله داخلرحمی و ایمپلنت کمتر مؤثر است. علت اصلی، وابستگی زیاد آن به استفاده صحیح در هر بار رابطه است.
۵. احساس ناراحتی یا ایجاد صدا
در برخی افراد، حرکت پوشش یا تماس حلقهها ناراحتکننده است. گاهی نیز هنگام رابطه صدا ایجاد میشود. تنظیم درست وسیله و استفاده از روانکننده سازگار ممکن است کمک کند.
رابطه نباید دردناک باشد. اگر درد ادامه دارد، استفاده را متوقف کنید و علت را بررسی کنید.
۶. دسترسی محدودتر و هزینه احتمالی بیشتر
دسترسی و قیمت کاندوم زنانه به محل زندگی و بازار بستگی دارد. ممکن است یافتن آن از کاندوم مردانه دشوارتر باشد، اما نمیتوان درباره موجودی یا قیمت آن در همه داروخانهها حکم یکسان داد.
۷. تنوع کمتر در بعضی بازارها
ممکن است تنوع برند، طراحی و اندازه کاندومهای داخلی در محل زندگی شما محدود باشد. بااینحال، انتخاب محصول باید بر اساس کیفیت و تناسب آن باشد، نه صرفاً تنوع ظاهری.
۸. محافظت ناکامل در برابر عفونتهای پوستی
عفونتهایی مانند تبخال تناسلی، ویروس پاپیلومای انسانی و سفلیس ممکن است از پوست یا ضایعات خارج از محدوده پوشش منتقل شوند. بنابراین کاندوم زنانه محافظت کامل ایجاد نمیکند.
در صورت وجود زخم، تاول یا ضایعه تازه تناسلی، ارزیابی پزشکی لازم است و بهتر است تا روشنشدن علت، تماس جنسی با ناحیه درگیر انجام نشود.
آیا کاندوم زنانه باعث عفونت ادراری میشود؟
عفونت ادراری را نباید عارضه قطعی یا شایعِ اثباتشده کاندوم زنانه معرفی کرد. این ادعا که صرف باقیماندن آن برای چند ساعت حتماً عفونت ادراری ایجاد میکند، دقیق نیست.
بااینحال، استفاده خارج از دستورالعمل، تحریک موضعی یا رعایتنکردن بهداشت میتواند ناراحتی ایجاد کند. پس از رابطه، وسیله را مطابق راهنمای محصول خارج کنید و آن را برای استفاده مجدد نگه ندارید.
سوزش ادرار، تکرر، فوریت ادرار یا درد زیر شکم نیازمند بررسی است. این علائم ممکن است به عفونت ادراری، تحریک موضعی یا بعضی عفونتهای مقاربتی مربوط باشند.
نحوه استفاده صحیح از کاندوم زنانه
مراحل زیر برای مدلهای رایج دوحلقهای است. اگر طراحی محصول شما متفاوت است، دستورالعمل آن اولویت دارد.
مرحله اول: بررسی تاریخ و بستهبندی
تاریخ انقضا، سلامت بسته و شرایط نگهداری را بررسی کنید. از محصول منقضیشده یا بستهای که باز، پاره یا آسیبدیده است استفاده نکنید.
کاندوم را در محل خنک و خشک و دور از نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید.
مرحله دوم: شستن دستها و باز کردن بسته
دستها را بشویید و بسته را با دقت از محل مشخصشده باز کنید. از قیچی، دندان یا اشیای تیز استفاده نکنید.
مراقب باشید ناخن یا زیورآلات به پوشش آسیب نزنند.
مرحله سوم: شناسایی حلقهها
حلقه انتهای بسته باید داخل واژن قرار بگیرد. حلقه انتهای باز باید خارج از واژن بماند.
در استفاده واژینال، حلقه داخلی را خودسرانه جدا نکنید و شکل محصول را تغییر ندهید.
مرحله چهارم: انتخاب وضعیت راحت
میتوانید دراز بکشید و زانوها را خم کنید، چمباتمه بزنید یا در حالت ایستاده یک پا را روی سطح ثابت قرار دهید.
وضعیتی را انتخاب کنید که عضلات شما راحتتر باشند. اگر ورود وسیله دردناک است، آن را با فشار ادامه ندهید.
مرحله پنجم: فشردن حلقه داخلی
دو طرف حلقه داخلی را با شست و انگشت اشاره به هم نزدیک کنید تا باریکتر شود. سپس آن را بهآرامی وارد واژن کنید.
مرحله ششم: هدایت پوشش به عمق واژن
با یک انگشت داخل پوشش، حلقه داخلی را تا جایی که بهراحتی پیش میرود به سمت عمق واژن هدایت کنید. حلقه در بخش عمقی، نزدیک دهانه رحم و پشت استخوان عانه قرار میگیرد.
کاندوم زنانه نباید وارد دهانه رحم شود. برای جاگذاری درست نیازی به فشار آوردن به دهانه رحم ندارید.
مرحله هفتم: بررسی پیچخوردگی و حلقه بیرونی
مطمئن شوید پوشش پیچ نخورده و حلقه خارجی بیرون از واژن باقی مانده است. اگر کل کاندوم وارد واژن شده، از ادامه رابطه با همان وضعیت خودداری کنید.
مرحله هشتم: هدایت آلت به داخل کاندوم
هنگام شروع دخول، آلت را با دست به مرکز دهانه کاندوم هدایت کنید. ورود بین پوشش و دیواره واژن، محافظت ایجاد نمیکند.
در طول رابطه نیز به جابهجایی غیرعادی، ورود حلقه بیرونی به داخل واژن یا احساس تماس خارج از پوشش توجه کنید.
مرحله نهم: توقف در صورت اشکال
اگر کاندوم پاره شد، حلقه خارجی به داخل رفت یا آلت خارج از پوشش وارد واژن شد، رابطه را متوقف کنید. وسیله را خارج کنید و برای ادامه از کاندوم تازه استفاده کنید.
اگر احتمال تماس مایع منی با واژن وجود دارد، موضوع پیشگیری اورژانسی و ارزیابی عفونتهای مقاربتی را پیگیری کنید.
نحوه خارج کردن کاندوم زنانه
پس از پایان رابطه و خارج شدن آلت، حلقه بیرونی را بهآرامی چند دور بچرخانید تا دهانه بسته شود و احتمال ریختن مایع منی کاهش یابد.
سپس پوشش را آرام از واژن بیرون بکشید. مراقب باشید مایع داخل آن روی اطراف ورودی واژن نریزد.
کاندوم مصرفشده را در دستمال یا بسته مناسب بپیچید و در سطل زباله بیندازید. آن را داخل توالت نیندازید.
برخلاف دیافراگم، برای اثربخشی کاندوم زنانه لازم نیست پس از رابطه چند ساعت صبر کنید. هرچند خروج آن به حفظ نعوظ وابسته نیست، بهتر است بعد از پایان رابطه مطابق دستورالعمل محصول خارج شود.
استفاده از روانکننده همراه کاندوم زنانه
بسیاری از کاندومهای داخلی از قبل روانکننده دارند، اما در صورت نیاز میتوان از روانکننده اضافی سازگار استفاده کرد. این کار ممکن است اصطکاک و ناراحتی را کاهش دهد.
ژلهای پایه آب یا سیلیکون معمولاً گزینههای مناسبی هستند، ولی راهنمای محصول را بررسی کنید. محصولات روغنی میتوانند کاندوم لاتکسی را ضعیف کنند و احتمال پارگی را افزایش دهند.
برخی محصولات غیرلاتکسی سازگاری متفاوتی دارند؛ بنابراین مجاز بودن یک روانکننده برای یک مدل را به همه مدلها تعمیم ندهید.
کرم مرطوبکننده، روغن خوراکی، وازلین یا فرآوردههای نامشخص را بدون بررسی سازگاری استفاده نکنید. بعضی کرمها و شیافهای واژینال نیز ممکن است بر جنس کاندوم اثر بگذارند؛ هنگام درمان واژینال، بروشور دارو و کاندوم یا نظر داروساز را بررسی کنید.
آیا میتوان کاندوم زنانه و مردانه را همزمان استفاده کرد؟
خیر؛ کاندوم زنانه و مردانه نباید همزمان استفاده شوند. اصطکاک بین دو پوشش ممکن است باعث جابهجایی، پارگی یا خارجشدن آنها از وضعیت درست شود.
استفاده همزمان از دو کاندوم زنانه نیز توصیه نمیشود.
اگر محافظت بیشتری در برابر بارداری میخواهید، درباره ترکیب یک کاندوم با روش دیگری مانند قرص مناسب یا وسیله داخلرحمی مشورت کنید. این موضوع با استفاده از دو کاندوم تفاوت دارد.
آیا کاندوم زنانه قابل شستوشو و استفاده مجدد است؟
خیر. کاندوم زنانه یکبارمصرف است و برای هر بار رابطه باید از وسیله تازه استفاده شود.
شستن، ضدعفونیکردن یا خشککردن، سلامت پوشش را تضمین نمیکند. آسیبهای ظریف ممکن است دیده نشوند و احتمال انتقال آلودگی نیز وجود دارد.
اگر نوع تماس جنسی تغییر میکند، بهویژه از مقعد به واژن، باید از پوشش تازه استفاده شود تا انتقال میکروبهای رودهای کاهش یابد.
اشتباهات رایج هنگام استفاده از کاندوم زنانه
اشتباههای زیر میتوانند اثربخشی کاندوم زنانه را کاهش دهند:
- قرار دادن وسیله پس از شروع تماس تناسلی.
- استفاده از محصول منقضیشده یا بسته آسیبدیده.
- باقیماندن پیچخوردگی در پوشش.
- ورود آلت بین کاندوم و دیواره واژن.
- راندهشدن حلقه خارجی به داخل واژن.
- استفاده همزمان از کاندوم داخلی و خارجی.
- انتخاب روانکننده ناسازگار.
- ادامه رابطه پس از مشاهده پارگی یا جابهجایی.
- استفاده مجدد از کاندوم مصرفشده.
- خارج کردن بیاحتیاط و ریختن مایع منی نزدیک ورودی واژن.
آموزش، تمرین و استفاده درست در تمام دفعات رابطه، از انتخاب نام تجاری گرانتر مهمتر است.
کاندوم زنانه در مقایسه با سایر روشهای پیشگیری
روشهای جلوگیری، سازوکارها و محدودیتهای متفاوتی دارند. همه آنها از عفونتهای مقاربتی محافظت نمیکنند و همه برای هر فرد مناسب نیستند.
مقایسه کاندوم زنانه و کاندوم مردانه
هر دو روش غیرهورمونی و وابسته به استفاده صحیح در هر بار رابطه هستند. کاندوم مردانه روی آلت قرار میگیرد و کاندوم زنانه داخل واژن استفاده میشود.
در آمار مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا، میزان شکست سالانه در استفاده معمول برای کاندوم مردانه حدود ۱۳ درصد و برای کاندوم زنانه حدود ۲۱ درصد است؛ یعنی اثربخشی تقریبی بهترتیب ۸۷ و ۷۹ درصد است.
در استفاده کاملاً صحیح، اثربخشی کاندوم مردانه حدود ۹۸ درصد و کاندوم زنانه حدود ۹۵ درصد گزارش میشود. بنابراین ادعای مؤثرتر بودن کاندوم زنانه برای جلوگیری از بارداری درست نیست.
بااینحال، روشی که فرد بتواند آن را درست و مداوم استفاده کند، در عمل انتخاب مهمتری است. راحتی، حساسیت، دسترسی و همکاری دو طرف نیز باید در نظر گرفته شود.
مقایسه کاندوم زنانه و دیافراگم
دیافراگم وسیلهای گنبدیشکل است که روی دهانه رحم قرار میگیرد و معمولاً همراه اسپرمکش استفاده میشود. بعضی مدلها پس از شستوشوی صحیح قابل استفاده مجدد هستند.
برخلاف کاندوم زنانه، دیافراگم روش محافظت قابل اتکا در برابر عفونتهای مقاربتی نیست. همچنین باید پس از آخرین رابطه، مدت مشخصی ـ معمولاً دستکم ۶ ساعت ـ در محل باقی بماند؛ حداکثر زمان مجاز به محصول بستگی دارد.
دیافراگم ممکن است با تحریک ناشی از اسپرمکش یا افزایش احتمال عفونت ادراری همراه باشد. میزان شکست آن در استفاده معمول، در راهنمای یادشده حدود ۱۷ درصد در سال گزارش شده است.
مقایسه کاندوم زنانه و قرص ضدبارداری
قرص ضدبارداری با سازوکار هورمونی از بارداری جلوگیری میکند. در استفاده معمول، میزان شکست سالانه آن حدود ۷ درصد است، اما این میزان به مصرف منظم و نوع قرص وابسته است.
برخی قرصها میتوانند خونریزی و درد قاعدگی را کاهش دهند. در مقابل، ممکن است باعث تهوع، حساسیت پستان یا لکهبینی شوند. قرصهای حاوی استروژن برای بعضی افراد، از جمله برخی مبتلایان به سابقه لخته خون یا میگرن همراه با علائم عصبی، مناسب نیستند.
قرص از عفونتهای مقاربتی محافظت نمیکند. در صورت نیاز به کاهش خطر این عفونتها، میتوان در کنار قرص از یک کاندوم استفاده کرد.
مقایسه کاندوم زنانه و وسیله داخلرحمی
وسیله داخلرحمی یا آییودی، توسط پزشک یا فرد آموزشدیده داخل رحم قرار داده میشود و از روشهای بسیار مؤثر پیشگیری است. میزان شکست سالانه آن بسته به نوع محصول، کمتر از یک درصد است.
آییودی مسی هورمون ندارد و ممکن است خونریزی یا درد قاعدگی را بیشتر کند. آییودی هورمونی در بسیاری از افراد خونریزی را کاهش میدهد، هرچند در ماههای اول ممکن است لکهبینی ایجاد شود.
هیچکدام از این دو نوع از عفونتهای مقاربتی محافظت نمیکنند. همچنین آییودی در مجموع احتمال بارداری خارجرحمی را کاهش میدهد؛ اما اگر با وجود آن بارداری رخ دهد، محل بارداری باید سریع بررسی شود.
مقایسه کاندوم زنانه و ایمپلنت
ایمپلنت وسیلهای کوچک و هورمونی است که زیر پوست بازو قرار میگیرد. اثربخشی بالایی دارد و به یادآوری روزانه یا استفاده هنگام رابطه وابسته نیست.
بینظمی خونریزی از عوارض احتمالی آن است. مانند آییودی و قرص، محافظت در برابر عفونتهای مقاربتی ایجاد نمیکند.
مقایسه کاندوم زنانه و روشهای دائمی
بستن لولههای رحمی و وازکتومی برای افرادی طراحی شدهاند که تصمیم قطعی به نداشتن بارداری آینده دارند. بازگرداندن باروری پس از این روشها همیشه ممکن یا موفق نیست.
این روشها از عفونتهای مقاربتی محافظت نمیکنند. وازکتومی نیز بلافاصله پس از عمل مؤثر نیست و تا تأیید نتیجه آزمایش مایع منی باید روش جایگزین ادامه یابد.
خرید کاندوم زنانه و نکات انتخاب محصول
هنگام خرید کاندوم زنانه، اعتبار محل عرضه، اصالت محصول و کیفیت بستهبندی را در اولویت قرار دهید. داروخانه یا عرضهکننده مجاز و قابل پیگیری، انتخاب مناسبتری از فروشنده ناشناس است.
وجود یک محصول در فروشگاه اینترنتی، بهتنهایی اصالت یا مجوز آن را ثابت نمیکند. همچنین موجودی برندها و قیمتها متغیر است؛ نمیتوان بدون بررسی روز، درباره دسترسی قطعی یک برند در ایران اظهارنظر کرد.
پیش از خرید این موارد را بررسی کنید:
- نام و مشخصات تولیدکننده یا واردکننده.
- مجوزهای معتبر و امکان پیگیری اصالت.
- تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی.
- جنس پوشش و ترکیبات روانکننده.
- کاربرد تأییدشده محصول.
- راهنمای روشن استفاده و نگهداری.
- شرایط مرجوعی یا پاسخگویی فروشنده درباره اصالت کالا.
تأیید یک مدل مشخص توسط نهاد خارجی، به معنای معتبر بودن هر محصولی با نام مشابه یا هر بسته عرضهشده در بازار نیست.
چرا کاندوم زنانه کمتر شناخته شده است؟
آشنایی کمتر، آموزش محدود، دسترسی دشوارتر در بعضی بازارها و هزینه احتمالی بیشتر میتوانند در رواج کمتر کاندوم زنانه نقش داشته باشند.
برخی افراد نیز در دفعات اول با قرار دادن آن راحت نیستند یا شکل ظاهری آن را نمیپسندند. این موضوع لزوماً به معنای نامناسب بودن روش نیست؛ گاهی آموزش و تجربه باعث آسانترشدن استفاده میشود.
در عین حال، هیچ الزامی وجود ندارد که فرد با روشی که برایش دردناک یا نامطلوب است ادامه دهد. هدف، انتخاب یک روش قابل قبول، ایمن و متناسب با نیاز فرد است.
اگر کاندوم زنانه پاره شد یا مایع منی نشت کرد چه کنیم؟
رابطه را متوقف کنید، وسیله را با احتیاط خارج کنید و در صورت ادامه رابطه از کاندوم تازه استفاده کنید.
شستوشوی داخل واژن، دوش واژینال یا استفاده از مواد ضدعفونیکننده از بارداری جلوگیری نمیکند و ممکن است بافت را تحریک کند. ادرارکردن نیز اسپرم را از واژن خارج نمیکند، زیرا مجرای ادرار و واژن جدا هستند.
سپس دو موضوع باید جداگانه ارزیابی شوند: احتمال بارداری و احتمال انتقال عفونت.
پیشگیری اورژانسی از بارداری
اگر امکان ورود مایع منی به واژن وجود داشته و روش مؤثر دیگری بهدرستی استفاده نشده است، هرچه زودتر درباره پیشگیری اورژانسی با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
فرصت اقدام همیشه به ۷۲ ساعت محدود نیست:
- لوونورژسترل: هرچه زودتر مصرف شود بهتر است؛ اثر آن پس از روز سوم کمتر میشود، هرچند در برخی راهنماها تا ۵ روز قابل بررسی است.
- اولیپریستال استات: تا ۱۲۰ ساعت، یعنی ۵ روز پس از رابطه، قابل استفاده است و در فاصله روز سوم تا پنجم معمولاً از لوونورژسترل مؤثرتر است.
- آییودی مسی: در صورت مناسب بودن شرایط پزشکی، معمولاً تا ۵ روز پس از رابطه قابل استفاده است و از مؤثرترین روشهای پیشگیری اورژانسی محسوب میشود.
انتخاب روش به زمان گذشته، داروهای مصرفی، وزن، شرایط پزشکی و دسترسی بستگی دارد. پس از مصرف اولیپریستال، زمان شروع یا ادامه بعضی روشهای هورمونی نیز نیاز به تنظیم دارد؛ بنابراین داروها را بدون راهنمایی با یکدیگر ترکیب نکنید.
برای اطمینان از باردارنبودن، معمولاً انجام آزمایش بارداری حدود ۳ هفته پس از رابطه مورد نگرانی مناسب است.
بررسی عفونتهای مقاربتی
اگر احتمال مواجهه با عفونت وجود دارد، مراجعه برای ارزیابی لازم است؛ حتی اگر علامتی ندارید. بسیاری از این عفونتها در ابتدا بدون علامت هستند.
زمان مناسب آزمایش به نوع عفونت و زمان تماس بستگی دارد. یک آزمایش منفی بلافاصله پس از رابطه، همه عفونتها را رد نمیکند و ممکن است تکرار آزمایش لازم باشد.
مواجهه احتمالی با اچآیوی
در صورت احتمال مواجهه قابل توجه با اچآیوی، همان موقع به اورژانس یا مرکز مشاوره بیماریهای رفتاری مراجعه کنید. پیشگیری دارویی پس از تماس باید هرچه زودتر و حداکثر تا ۷۲ ساعت آغاز شود؛ منتظر بروز علائم نمانید.
در صورت تجویز، دوره درمان معمولاً ۲۸ روز است. این روش خطر ابتلا را کاهش میدهد، اما تضمین صددرصدی نیست و پیگیری و آزمایشهای بعدی اهمیت دارند.
اگر کاندوم زنانه داخل واژن گیر کرد چه کنیم؟
کاندوم زنانه نمیتواند از واژن عبور کند و وارد حفره شکم شود. دهانه رحم اجازه عبور این وسیله را نمیدهد.
برای خارج کردن، دستها را بشویید، در وضعیت راحت قرار بگیرید و تلاش کنید حلقه را با انگشت پیدا کنید و آرام بیرون بیاورید. از موچین، قیچی یا ابزار تیز استفاده نکنید.
اگر خارجکردن ممکن نیست، احتمال باقیماندن تکهای از پوشش وجود دارد یا درد و خونریزی دارید، برای خارجکردن ایمن به پزشک مراجعه کنید. جا ماندن وسیله همراه با نشت احتمالی مایع منی، نیاز به ارزیابی خطر بارداری و عفونت را نیز مطرح میکند.
چه زمانی برای مشکلات ناشی از کاندوم زنانه مراجعه کنیم؟
در شرایط زیر ارزیابی پزشکی لازم است:
- ناتوانی در خارج کردن وسیله یا بخشی از آن.
- درد مداوم یا خونریزی غیرمعمول پس از استفاده.
- خارش، سوزش یا التهاب تکرارشونده.
- ترشح غیرعادی، بوی نامطبوع یا زخم تناسلی.
- سوزش و تکرر ادرار.
- پارگی یا نشت همراه با نگرانی از بارداری.
- احتمال تماس با عفونت مقاربتی.
درد شدید لگن، تب همراه با درد یا خونریزی قابل توجه نیاز به رسیدگی سریعتر دارد. اگر پس از تماس با محصول، تورم لب یا زبان، خسخس یا دشواری تنفس ایجاد شد، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
برای مشکلات غیر اورژانسی، میتوانید درباره علت ناراحتی و انتخاب روش جایگزین با دکتر فاطمه صالحی، متخصص زنان و زایمان در تهران مشورت کنید.

برای دریافت توضیحات کاملتر و مشاوره تخصصی در مورد کاندوم زنانه در رابطه ی جنسی و همچنین سایر سوالات مرتبط با سلامت زنان و زایمان، میتوانید از طریق واتساپ با دکتر فاطمه صالحی در ارتباط باشید. دکتر صالحی با بیش از ۱۵ سال تجربه در حوزه زنان، زایمان و پریناتولوژی (طب مادر و جنین)، آماده ارائه راهنماییهای دقیق و علمی در این زمینه هستند. ارتباط با ایشان از طریق واتساپ این امکان را فراهم میکند تا در سریعترین زمان ممکن، پاسخ سوالات خود را دریافت کنید و از توصیههای یک متخصص برجسته بهرهمند شوید. برای اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره، لطفاً از طریق شماره واتساپ مطب با دکتر صالحی تماس حاصل فرمایید.
پرسشهای متداول درباره کاندوم زنانه
کاندوم زنانه بهتر است یا مردانه؟
از نظر پیشگیری از بارداری، کاندوم مردانه در آمار استفاده معمول و کاملاً صحیح، اثربخشی بیشتری دارد. بااینحال، انتخاب مناسب به راحتی، حساسیت، دسترسی و توانایی استفاده صحیح بستگی دارد. این دو نوع را همزمان استفاده نکنید.
آیا میتوان از کاندوم زنانه برای رابطه مقعدی استفاده کرد؟
برخی راهنماهای سلامت، استفاده از کاندوم داخلی برای رابطه مقعدی را مطرح میکنند؛ اما مجوز و دستورالعمل محصولات یکسان نیست و شواهد درباره میزان محافظت آن در این نوع رابطه محدودتر است.
نباید درصد پیشگیری از بارداری در رابطه واژینال را به محافظت در رابطه مقعدی نسبت داد. درباره کاربرد محصول و نحوه استفاده، راهنمای سازنده و نظر فرد آموزشدیده را دنبال کنید و خودسرانه حلقهها را تغییر ندهید.
آیا کاندوم زنانه برای رابطه دهانی مناسب است؟
کاندوم زنانه معمولاً برای این کاربرد طراحی نشده است. برای تماس دهانی با ناحیه تناسلی یا مقعد، سد دهانی و برای تماس دهانی با آلت، کاندوم خارجیِ مناسب میتواند به کاهش خطر انتقال عفونت کمک کند.
آیا کاندوم زنانه از زگیل تناسلی جلوگیری میکند؟
ممکن است خطر انتقال ویروس پاپیلومای انسانی را کاهش دهد، اما محافظت کامل ایجاد نمیکند؛ زیرا پوست خارج از محدوده پوشش نیز میتواند در انتقال نقش داشته باشد. واکسیناسیون و غربالگری متناسب با سن و شرایط همچنان مهم هستند.
آیا کاندوم زنانه باعث ناباروری میشود؟
خیر. این وسیله غیرهورمونی، اثر شناختهشدهای در ایجاد ناباروری ندارد. اگر درد، خونریزی یا عفونت دارید، علت آن باید جداگانه بررسی شود.
آیا ممکن است کاندوم زنانه وارد رحم شود؟
خیر. وسیله در واژن قرار میگیرد و از دهانه رحم عبور نمیکند. اگر به عمق واژن رفته و دسترسی به آن دشوار شده، برای خارجکردن ایمن کمک بگیرید.
آیا هنگام قاعدگی میتوان از کاندوم زنانه استفاده کرد؟
در بعضی محصولات، استفاده هنگام قاعدگی مجاز است. راهنمای محصول را بررسی کنید و تامپون، کاپ یا دیسک قاعدگی را همزمان با آن داخل واژن قرار ندهید؛ وجود وسایل دیگر ممکن است در قرارگیری درست اختلال ایجاد کند.
آیا در دوران شیردهی میتوان از کاندوم زنانه استفاده کرد؟
به دلیل نداشتن هورمون، معمولاً گزینه قابل بررسی در دوران شیردهی است. زمان مناسب ازسرگیری رابطه پس از زایمان به ترمیم بافتها، درد، خونریزی و شرایط زایمان بستگی دارد. خشکی واژن در شیردهی نیز ممکن است استفاده از روانکننده سازگار را ضروری کند.
آیا استفاده از کاندوم زنانه درد دارد؟
قرار دادن و استفاده صحیح نباید باعث درد قابل توجه شود. درد میتواند ناشی از خشکی، قرارگیری نامناسب، حساسیت یا مشکل زمینهای باشد. در صورت درد، با فشار ادامه ندهید.
آیا میتوان با وجود کاندوم زنانه ادرار کرد؟
واژن و مجرای ادرار جدا هستند؛ بنابراین وجود کاندوم در واژن بهخودیخود مسیر ادرار را نمیبندد. بااینحال، حلقه بیرونی نباید باعث ناراحتی یا جابهجایی وسیله شود. پس از پایان رابطه، کاندوم را مطابق راهنما خارج کنید.
آیا همراه کاندوم زنانه به اسپرمکش نیاز داریم؟
معمولاً خیر. افزودن اسپرمکش بدون تأیید سازنده لازم نیست و ممکن است تحریک ایجاد کند. استفاده از اسپرمکش را بهعنوان راه افزایش محافظت در برابر عفونتهای مقاربتی در نظر نگیرید.
آیا بعد از استفاده صحیح به قرص اورژانسی نیاز است؟
اگر کاندوم از ابتدا تا انتهای رابطه درست استفاده شده، پاره نشده و نشت یا ورود آلت خارج از پوشش رخ نداده است، معمولاً نیازی نیست. اگر در سلامت یا استفاده صحیح شک دارید، هرچه زودتر با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
آیا کاندوم زنانه از همه بیماریهای جنسی جلوگیری میکند؟
خیر. هیچ کاندومی محافظت کامل در برابر همه عفونتهای مقاربتی ایجاد نمیکند. استفاده صحیح و مداوم خطر را کاهش میدهد، اما آزمایشهای لازم، واکسیناسیون و توجه به علائم همچنان بخشی از مراقبت سلامت جنسی هستند.
مشاوره انتخاب روش پیشگیری با دکتر فاطمه صالحی
کاندوم زنانه برای افرادی که روشی غیرهورمونی و قابل استفاده هنگام رابطه میخواهند، گزینهای قابل بررسی است. مهمترین شرط اثربخشی آن، انتخاب محصول معتبر و استفاده صحیح در تمام دفعات رابطه است.
اگر این روش برای شما ناراحتکننده است، به محافظت قویتری در برابر بارداری نیاز دارید یا درباره حساسیت و سابقه پزشکی خود سؤال دارید، انتخاب روش پیشگیری را با پزشک مطرح کنید. در مشاوره با دکتر فاطمه صالحی، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ فوق تخصصی طب مادر و جنین در تهران، میتوانید درباره تناسب کاندوم زنانه یا سایر روشها با شرایط فردی و برنامه بارداری خود تصمیم آگاهانهتری بگیرید.
کلام پایانی

در پایان، حفاظت از سلامت زنان و جنینها برای من به عنوان یک پزشک جراح متخصص زنان و زایمان، یک تعهد عظیم محسوب میشود. هدف من ایجاد تجربههای ایمن و مطمئن برای هر زن باردار و خانوادهاش است. در این مسیر، با اطمینان و اعتماد متقابل، هر روز به نقش جذاب و حیاتی که برای سلامت و خوشبختی زنان و خانوادهها ایفا میکنم، پیش میروم. اگر سوال یا نگرانی دارید، همیشه در دسترس هستم تا شما را راهنمایی کنم و حمایت کنم.
